Jesus-skilt har lyst over Stavanger i 100 år – ekspert trur ikkje det hadde blitt sett opp i 2026 – NRK Rogaland – Lokale nyheter, TV og radio

Går du ein tur ved Breiavatnet i Stavanger sentrum i mørke, kan du knapt la vera å legga merke til det.

Skiltet med teksten «Jesus verdens lys» lyser opp med store bokstavar.

På toppen heng ei stjerne.

– Det er verkeleg ikonisk, seier Tove Galta i Museum Stavanger.

Skiltet blei sett opp i 1926.

I år er det 100-årsjubileum.

Det gjer det til eit av landets eldste lysskilt.

Eit anna ikonisk lysskilt er Freia-skiltet på Egertorget i Oslo sentrum frå 1909.

Det er Noregs og Europas første lysreklameskilt.

– Oslo hadde sjokolade, me hadde Jesus, seier Galta frå Museum Stavanger.

Inspirasjon frå USA

Jesus og Stavanger høyrer på mange måtar saman.

Oljebyen har ei sterk bedehus- og misjonshistorie.

Initiativet til Jesus-skiltet kom frå Olaf Kostøl og Den Apostoliske Tros Misjon, inspirert av religiøs vekking i USA.

– Det var eit skilt i Portland der det stod «Jesus light of the world». Kostøl tok ideen med seg, og fekk sett opp eit skilt i Noreg, forklarer Galta.

Men ting skjedde gradvis.

For dei hadde ikkje råd til heile skiltet i Stavanger på ein gong.

– Dei tok berre ein og ein bokstav om gongen. Til slutt gjekk dei til ein blekkslagar og fekk sett det saman til slutt, slik det står i dag.

På 1970-talet blei det byta ut med neonskiltet som står i dag.

Kva synst folk i Stavanger om Jesus-skiltet? (sveip under)

Misjonshovudstaden

Tomas Sundnes Drønen er professor ved VID vitenskapelige høgskole i Stavanger og ekspert på misjonshistorie.

Ifølge han er det langt frå tilfeldig at Jesus-skiltet fekk heidersplass i Stavanger sentrum i 1926.

– For 100 år sidan hadde Misjonsselskapet alt halde på i drygt 50 år. Misjonstanken hadde spreidd seg og gjort Stavanger til ein misjonshovudstad, forklarer professoren.

Han fortel at når misjonsprestane blei ordinert, og vandra frå det gamle hovudkvarteret til Misjonsselskapet og opp til St. Petri-kyrkja, var det nesten som å sjå eit 17. mai-bilete frå i dag.

– Biskopane går i front, politiet er til stades og det er berre tjåka fullt med folk som står langs fortaua for å sjå prosesjonen og vandra opp til kyrkja.

Kristendommen hadde den gong ein naturleg plass i bybilete, og preste- og misjonærordinasjonar betydde fest i heile byen, ifølge professoren.

– Dermed var det å setja opp eit Jesus-skiltet ein ganske naturleg ting. Det var ikkje så veldig mange som blei overraska.

Dei fire orda «Jesus er verdens lys» er heller ikkje tilfeldige, ifølge eksperten på misjonshistorie.

– Det var eit veldig kjent misjonsbilete. Jesus skulle koma med lys til heidningane sitt mørke.

Skilt-kritikk

Men sjølv i bedehusbyen Stavanger, har det ikkje mangla på kritikk av Jesus-skiltet.

– Sjølv om me snakkar om misjonshovudstaden, har Stavanger alltid vore ein delt by. Kritikken frå dei som var meir på opplysningssida har alltid vore til stades. Den gjekk på at kristendommen ikkje er for alle, seier Sundnes Drønen.

Det var også mange som kalla skiltet «usmakeleg» i starten.

Men det har altså overlevd ulike tidsepokar i 100 år.

– Og det skulle berre mangla i ein misjons- og bedehusby. Skiltet oppsummerer ganske mykje av sjela til byen. Det er eit viktig kulturhistorisk element i byen vår, seier Galta frå Museum Stavanger.

Ho tenker at tilreisande nok syntest skiltet var mykje meir spesielt enn stavangerfolk i gamle dagar.

Rogalendingar var trass alt vane med at kristen tru hadde ein stor plass i dagleglivet.

– I dag tenker eg at mange ser på det med nostalgi. Med minne om besteforeldra sine Jesus-bilete på veggen og sånn.

Når journalistar har besøkt den gamle misjonsbyen, har dei gjerne også harselert litt med Stavanger som har Jesus-skilt.

Skiltet har også i fleire kortare periodar vore sløkt. Då har det kome klager.

– Atlantic hotell har ringt bort og spurt om dei vil skru på skiltet igjen fordi gjester vil sjå det. Det er ein slags turistattraksjon også, seier Galta.

Jesus-skilt i 2026?

I dag er skiltet freda.

– Kunne det blitt hengt opp i dag?

– Nei, det trur eg ikkje, svarer professor Sundnes Drønen.

– Det hadde i alle fall blitt ein veldig stor diskusjon rundt det. Tida har endra seg veldig på desse 100 åra.

Lyse Elnett har ansvar for å drifta lys i skiltet, medan Stavanger kommune står som eigar.

I Rogaland går det også ei vandrarhistorie om at det ein gong stod eit skilt ved sida av Jesus-skiltet med teksten:

«Osram lyser bedre».

– Det er eit falskt minne, slår Galta frå Museum Stavanger fast.

– Er det berre tull?

– Ja. Det hadde blitt ramaskrik i denne byen, dersom det hadde blitt sett opp eit konkurrerande skilt. Det er heller ingen teikn i aviser eller andre plassar på at det har vore eit slikt skilt.