\nAnn Iran Ravndal kan ikkje vise fram solform\u00f8rkingsbriller. <\/p>\n
Foto: Sivert Sandvik Eld\u00f8en \/ NRK<\/small>
\n<\/div>\n
\u2013 Vi fekk inn nye briller p\u00e5 fredag og var tomme igjen p\u00e5 laurdag. Og i dag ringjer telefonen heile tida. Kvart femte eller tiande minutt, seier ho. Ho tek telefonen om ho kan, men kan ikkje hjelpe.<\/p>\n
D\u00e5 NRK sp\u00f8r om dei kan vise fram eit par, s\u00e5 har dei ikkje ein gong det.<\/p>\n
Fleire andre stader seier ogs\u00e5 at dei er tomme for briller som gjev vern mot sola.<\/p>\n
St\u00f8rste sol\u00adfor\u00adm\u00f8rkinga sidan 2015<\/h2>\n \u2013 Det blir superspennande, eg gler meg til \u00e5 vere med p\u00e5 dette!<\/strong><\/p>\nL\u00e6rar og vitenformidlar Eli Kristin Nordt\u00f8mme tek innover seg sola medan ho ruslar gjennom Atlanterhavsparken<\/span> i \u00c5lesund.<\/p>\nDer legg dei opp til fullt hus, for det er nemleg to heilt spesielle ting som skal skje:<\/p>\n
\nDen st\u00f8rste solform\u00f8rkinga p\u00e5 elleve \u00e5r.<\/strong><\/li>\nMeteorsvermen Perseidene som byr p\u00e5 over hundre stjerneskot i timen.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\nLenger ned i saka f\u00e5r du ei oversikt over kva tidspunkt solform\u00f8rkinga skjer, avhengig av kvar du er.<\/em><\/p>\n<\/p>\n
\n<\/div>
\nEli Kristin Nordt\u00f8mme har solform\u00f8rkingsbriller klare.<\/p>\n
Foto: Fride Kvams\u00f8e Rekdal \/ NRK<\/small>
\n<\/div>\n
Opptil 90 prosent av sola forsvinn<\/h2>\n Den st\u00f8rste av dei to hendingane er solform\u00f8rkinga, som vil vere synleg i store delar av landet mellom klokka 18:29 og 20:53 onsdag kveld, avhengig av kvar ein er.<\/span><\/p>\nEin kan skilje mellom ei total solform\u00f8rking, der heile <\/em>sola blir dekt av m\u00e5nen, og ei partiell (delvis) solform\u00f8rking, der delar <\/em>av sola blir dekt av m\u00e5nen.<\/p>\n<\/p>\n
\n<\/div>
\nIllustrasjon: NASA \/ Sannes & \u00d8degaard<\/small> \n<\/div>\n
Astrofysikar Knut J\u00f8rgen R\u00f8ed \u00d8degaard fortel at ein i Noreg kan sj\u00e5 ei delvis solform\u00f8rking, og den vil dekkje mellom 81 og 91 prosent av sola, avhengig av kvar ein er.<\/p>\n
Men skyar og d\u00e5rleg v\u00ear kan prega sikta og du f\u00e5r ei oversikt over v\u00earforholda lenger ned i saka. <\/strong><\/p>\nDette blir det st\u00f8rste solform\u00f8rkinga sidan den totale solform\u00f8rkinga i 2015.<\/p>\n
Meteorsverm same kveld<\/h2>\n Det er ikkje berre solform\u00f8rking som kan imponere i kveld.<\/p>\n
N\u00e5r sola har senka seg, vil nemleg meteorsvermen Perseidene vise seg gjennom kvelden og utover natta.<\/p>\n
\u2013 D\u00e5 kjem opptil 100\u2013120 stjerneskot i timen, seier R\u00f8ed \u00d8degaard.<\/p>\n
<\/p>\n
\n<\/div>
\nPerseidene sett fr\u00e5 Ungarn i 2023. <\/p>\n
Foto: Peter Komka \/ MTI,NTB<\/small>
\n<\/div>\n
Han fortel at meteorsvermen blir lettast \u00e5 sj\u00e5 s\u00f8r for Midt-Noreg fordi det er for lyst i nord.<\/p>\n
\u2013 Meteorsvermen startar i 23- tida, d\u00e5 er det er m\u00f8rk nok himmel. Han held fram til det byrjar \u00e5 lysne.<\/p>\n
\u2013 To slike himmelfenomen p\u00e5 f\u00e5 timar er ganske spesielt. Det g\u00e5r nok fleire tusen \u00e5r f\u00f8r ein kan oppleve noko slik igjen. <\/strong><\/p>\n<\/p>\n
\n<\/div>
\nKnut J\u00f8rgen R\u00f8ed \u00d8degaard under solform\u00f8rkinga i 2008. <\/p>\n
Foto: NTB scanpix<\/small>
\n<\/div>\n
Ikkje gl\u00f8ym \u00e5 beskytte auga<\/h2>\n Astrofysikaren har sett fleire solform\u00f8rkingar gjennom livet, og minner om at ein aldri skal sj\u00e5 direkte p\u00e5 sola.<\/p>\n
\u2013 Det enklaste for folk flest er nok solform\u00f8rkingsbriller. D\u00e5 kan ein sj\u00e5 rett p\u00e5 sola utan at det er farleg. Under maksimal fase vil sola sj\u00e5 ut som ein gul banan. <\/strong><\/p>\nKristian Dahl\u00f8 er augelege ved Oslo universitetssjukehus, og forklarer at ein kan f\u00e5 varige skader ved \u00e5 sj\u00e5 direkte p\u00e5 sola. Han r\u00e5r folk til \u00e5 bruke godkjente solform\u00f8rkingsbiller.<\/p>\n
\u2013 Vanlege solbriller eller sveisebriller gir ikkje tilstrekkeleg beskyttelse, seier han.<\/strong><\/p>\nViss ein ikkje har solform\u00f8rkingsbriller, kan ein alternativt lage ein solkikkert, sj\u00e5 video her:<\/p>\n
<\/p>\n
\nNorsk Romsenter har laga ein video som viser korleis du kan sj\u00e5 p\u00e5 solform\u00f8rkinga utan \u00e5 skade auga.<\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
Best v\u00ear i s\u00f8r<\/h2>\n R\u00f8ed \u00d8degaard har sj\u00f8lv planlagt \u00e5 dra til \u00c5lesund for \u00e5 observere form\u00f8rkinga, og det er ikkje tilfeldig.<\/p>\n
Langs vestkysten skulle det nemleg vore optimale forhold<\/span> for \u00e5 s\u00e5 med seg solform\u00f8rkinga, men no kan det hende at v\u00earet \u00f8ydelegg den gode stemninga.<\/p>\n\u2013 Det kan komme litt nedb\u00f8r i Vestland, M\u00f8re og Romsdal og Tr\u00f8ndelag, seier meteorolog Sigrid Marie Vildskog Auganes.<\/p>\n
Ho forklarer at Troms og Finnmark vil f\u00e5 dei d\u00e5rlegaste forholda, og at v\u00earvinnarane er i s\u00f8r.<\/p>\n
\n
\u2190<\/button><\/p>\n\n\n\nSolform\u00f8rking sett fr\u00e5 Longyearbyen i 2015. Her var solform\u00f8rkinga total, det vil seie at 100 prosent av sola blei dekt. <\/p>\n
Foto: H\u00e5kon Mosvold Larsen \/ NTB <\/small><\/figcaption><\/figure>\n<\/li>\n\n\nSolform\u00f8rking sett fr\u00e5 Troms\u00f8 i 2022, der var 56 prosent av sola dekt p\u00e5 det meste. <\/p>\n
Foto: Rune Stoltz Bertinussen \/ NTB <\/small><\/figcaption><\/figure>\n<\/li>\n\n\nSolform\u00f8rking sett fr\u00e5 Oslo i 2008. Her var 39 prosent av sola dekt.<\/p>\n
Foto: Sara Johannessen Meek \/ NTB <\/small><\/figcaption><\/figure>\n<\/li>\n<\/ul>\n
\u2192<\/button><\/dh-bildesveip><\/dh-bildesveip-v1>\n <\/div>\n\u2013 Det blir nok best \u00e5 sj\u00e5 solform\u00f8rkinga jo lenger s\u00f8r ein kjem. Det er st\u00f8rst sannsyn lengst s\u00f8r i Rogaland og i Agder, men det er ogs\u00e5 nokre stader langs kysten p\u00e5 Austlandet der ein kan f\u00e5 eit gl\u00f8tt.<\/p>\n
Trass i d\u00e5rleg v\u00ear, skal dei tilsette ved Atlanterhavsparken i \u00c5lesund arrangere ein astronomisk aftan for store og sm\u00e5. Der skal R\u00f8ed \u00d8degaard halde foredrag.<\/p>\n
\u2013 Det er f\u00f8rste gongen vi arrangerer noko s\u00e5nt, og \u00abn\u00f8rdehjartet\u00bb mitt blir sprengd av at R\u00f8ed \u00d8degaard skal halde foredrag, seier l\u00e6rar Eli Kristin Nordt\u00f8mme smilande.<\/p>\n